MİLLİ BİRLİK HAREKETİ

Korku ve baskıyla gündem saptırılarak ülkemizin gerçek sorunlarının gözardı edilmesine gözyummadan milli birlik ve beraberlik içinde vatanına, milletine, dini ve milli değerlerine, cumhuriyetine korkmadan sahip çıkmak isteyen onurlu TÜRK insanının sesidir
 
AnasayfaKapıTakvimSSSAramaÜye ListesiKullanıcı GruplarıKayıt OlGiriş yap

Paylaş | 
 

 TÜRKİYE TARIM ÜRÜNLERİ RAPORU-TÜTÜN

Önceki başlık Sonraki başlık Aşağa gitmek 
YazarMesaj
serdar33
forum assubayı
forum assubayı


Mesaj Sayısı : 199
Kayıt tarihi : 13/02/09

MesajKonu: TÜRKİYE TARIM ÜRÜNLERİ RAPORU-TÜTÜN   C.tesi Şub. 14, 2009 12:31 am

TÜTÜN
NİSAN 2004



1. GİRİŞ

Üretimden değerlendirme aşamasına kadar halkımıza geniş istihdam imkanı sağlayan tütün, yüzyıllardır çeşitli bölgelerimizde yaygın şekilde aile tarımı olarak üretilmekte, başta ihracat olmak üzere devlet gelirleri ve ulusal gelir açısından Türk ekonomisinde oldukça önemli bir yere sahip olmaktadır.

Tütün, kurutulmuş yapraklarından yararlanılan tek yıllık bir tarım ürünüdür. Farklı ekoloji ve mikro klimalara bağlı olarak ülkemizde çok çeşitli tip tütünlerin üretimi yapılmaktadır. Türkiye’de üretilen tütünlerin %98’i Oriental tütünlerdir. Geri kalan kısmı dark air-cured (Sigar), flue-cured (Virginia), light air-cured (Burley) üretimi şeklindedir.

Kurutulmuş tütün yaprağı tütün mamulleri sanayinin temel hammaddesini oluşturur. Ekiciden satın alınan kuru tütün yaprakları, harman ihtiyaçları ve dış alıcıların talepleri doğrultusunda “Türk tütünleri standardının” belirlediği kalite, ağırlık, hacim ve ambalaj esaslarına göre yeniden tasnife tabi tutularak denklenir. Denk halinde uygun koşullarda fermantasyon geçiren yaprak tütünler bakım ve muhafaza işlemleri ile olgunlaşarak sanayide kullanılabilecek yarı mamul hale getirilir. Daha sonra fabrikasyon işlemiyle şekil ve bünye değiştirerek, tüketicinin istediği mamul haline dönüştürülür. Dünyada tüketilen tütün mamulleri; sigara, sigar (puro, sigarillo), tömbeki, pipo, enfiye, kıyılmış tütün ve çiğneme tütünüdür.

2. DÜNYA ÜRETİM VE TÜKETİMİ
2.1. Dünya Tütün Üretimi
Tablo 1- Dünya'da Tütün Ekim Alanları, Üretim ve Verim Durumu
Yıllar Ekilen Alan (Ha) Üretim (Ton) Verim (Kg/da)
1997 5,377,916 8,973,467 166
1998 4,453,180 6,940,061 155
1999 4,310,503 6,977,297 161
2000 4,142,379 6,734,053 162
2001 3,868,151 6,257,628 161
2002 3,986,265 6,340,620 159
2003 3,931,715 6,376,369 162
Kaynak: FAO, 2003
Yıllar itibariyle tütün üretim durumu incelendiğinde 1997 yılında 8,9 milyon ton olan tütün üretiminin yıldan yıla düşük miktarlarda da olsa azaldığı görülmektedir. FAO verilerine göre tütün üretiminin, 1997 yılına kıyasla 2003 yılında 2,6 milyon ton azalma ile 6,3 milyon tona gerilediği görülmektedir. Tütün verimi ise dünyada ortalama olarak dekara 160 kg iken, bu rakam ülkemizde dekara 80 kg’dır.

Dünya’da en fazla tütün üretimi yapılan ülke Çin olup dünya üretiminin% 38’ini gerçekleştirmektedir. Bu ülkeyi sırasıyla Brezilya, Hindistan, ABD izlemektedir. Dünya üretiminin %63,7’si bu dört ülke tarafından yapılmaktadır. Tütün üretiminde 6. sırada olan ülkemizin dünya tütün üretiminden aldığı pay ise %2,3’tür.

Tablo 2- Başlıca Ülkelerde Tütün Ekim Alanları , Üretim ve Verim Durumu
Ülkeler Ekilen Alan (Ha) Üretim (Ton) Verim (Kg/da)
Dünya 3,931,715 6,376,369 162
Çin 1,352,862 2,487,578 184
Brezilya 391,508 658,251 168
Hindistan 425,000 575,000 135
ABD 168,440 377,030 224
Zimbabwe 80,519 174,000 216
Türkiye 193,000 154,000 80
Endonezya 156,000 135,000 86
Yunanistan 57,000 121,000 212
İtalya 36,800 106,250 289
Kaynak: FAO, 2003

2.2. Dünya Tütün Tüketimi
Dünyanın en başta gelen tütün üreticisi olan Çin aynı zamanda %41’lik pay ile en fazla tüketimi gerçekleştiren ülkedir. Çin’den sonra %7,7’lik payı ile ABD, Hindistan, Japonya, Almanya ve Rusya Federasyonu gelmektedir.

Tablo 3- Dünya Tütün Tüketimi (ton)
Ülkeler 1999 % 2000 % 2001 % 2002* %
Dünya 5,468,736 100,00 6,440,110 100,00 6,437,318 100,00 6,488,121 100,00
Çin 1,443,573 26,39 2,542,062 39,47 2,601,349 40,41 2,633,314 40,59
ABD 572,700 10,47 498,909 7,75 483,909 7,52 500,000 7,71
Hindistan 478,350 8,75 474,275 7,37 471,947 7,33 476,130 7,34
Rusya Fd. 265,700 4,86 301,480 4,68 308,510 4,79 309,300 4,77
Almanya 170,035 3,11 175,304 2,72 177,791 2,76 180,000 2,77
Endonezya 153,585 2,81 174,605 2,71 169,400 2,63 169,400 2,61
Japonya 184,112 3,37 164,701 2,56 152,000 2,36 149,000 2,30
Türkiye 118,630 2,17 114,100 1,77 116,700 1,81 119,600 1,84
Kaynak: U.S.D.A.FT.2-2002

3. TÜRKİYE ÜRETİM VE TÜKETİMİ
3.1. Türkiye Tütün Üretimi
Ülkemizde tütün tarımı özellikle Ege, Karadeniz, Marmara Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde aile işletmeciliği şeklinde yapılmaktadır. Makine gücünden ziyade insan gücüne ve emeğine dayalı olan tütün tarımı, birçok ailenin esas geçim kaynağını oluşturmaktadır.


Tablo 4- Türkiye'de Tütün Ekim Alanı, Üretim ve Verim Durumu
Yıllar Ekiliş Alanı (Ha) Üretim
(Ton) Tütün Ekilen Köy adedi Tütün ekicisi Adedi
1997 322,500 302,008 5,105 560,380
1998 278,350 258,811 5,076 622,063
1999 270,751 251,070 5,006 568,121
2000 237,722 208,002 4,962 583,474
2001 198,827 152,571 4,838 478,022
2002 199,458 161,314 4,629 401,236
2003 - 148,216 - 333,761
Kaynak: Tekel Kayıtları

Yıllar itibariyle ülkemizdeki tütün üretim durumuna bakıldığında 2000 yılına oranla 2003 yılında %29 oranında azalma ile 148,216 tona düşmüştür.
2003 yılı itibariyle ülkemizde üretilen tütünün % 65’ü Ege, %13’i Güneydoğu, %15’ü Karadeniz, %4’ü Marmara, %3’Doğu Anadolu Bölgemizde üretilmektedir. Ülkemizde yabancı tütün üretimi Marmara ve Güneydoğu Anadolu Bölgemizde yapılmaktadır.

Tablo 5- 2003 Ürün Yılında Türkiye Tütün Üretimi Genel Durumu
TEKEL TÜCCAR TOPLAM
Ekici Üretim Ekici Üretim Ekici Üretim
Adedi (Ton) Adedi (Ton) Adedi (Ton)
EGE 62.450 12.490 82.957 83.488 145.407 95.987
KARADENİZ 42.587 967 17.094 12.570 59.681 21.737
MARMARA 3.237 1.103 4.978 5.231 8.215 6.334
DOĞU 22.165 4.433 0 0 22.165 4.433
GÜNEY DOĞU 98.275 19.655 18 70 98.293 19.725
TOPLAM 228.714 38.648 105.047 101.359 333.761 148.216

Tabloda görülen toplam üretim sözleşmeli üretimdir. Üreticilerin 2002 yılında sözleşme fazlası ürünleri pazarlamada yaşadığı sorunlardan dolayı 2003 yılında sözleşme dışında üretim yapılmamıştır.
Giderek talebi artan Amerikan blend sigaraların üretiminde gerekli olan Virginia ve burley tütün üretimi yaklaşık 6 bin tona ulaşmıştır, ancak bu miktar ihtiyacın çok altındadır. Artan ihtiyaç doğrultusunda yurt içinden yeterli düzeyde karşılanamayan bu tip tütünlerin ithalat miktarlarının giderek arttığı görülmektedir.
Ülkemiz ortalama tütün tüketimi yıllara göre farklılık göstermekle birlikte 110.000 ton kadardır.
4. ÜRETİM SORUNLARI
Ülkemizin geleneksel ihraç ürünlerinden olan tütün, meyilli kıraç ve gübrelenmeyen arazilerde üretilmektedir. Diğer yandan dünyanın pek çok ülkesinde her geçen yıl blended sigara talebi artmaktadır. Ülkemizde de sigara tüketimi blended sigaralar doğrultusundadır. Dolayısıyla yurdumuzda en çok üretimi yapılan oriental tütünün kullanım alanı sınırlı durumda bulunmaktadır.


Ülkemizde yabancı tütün yetiştiriciliğinin geçmişi oldukça yenidir. Bu tütünlerin üretimi ve kurutulması yerli tütünlerimize göre büyük farklılıklar arz etmektedir.
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
Kullanıcı profilini gör
serdar33
forum assubayı
forum assubayı


Mesaj Sayısı : 199
Kayıt tarihi : 13/02/09

MesajKonu: Geri: TÜRKİYE TARIM ÜRÜNLERİ RAPORU-TÜTÜN   C.tesi Şub. 14, 2009 12:32 am

Kurutulmaları pahalı ve özel bir teknoloji ile gerçekleştirilmektedir. Bu sebeple Yabancı tütünlerin ülkemizdeki adaptasyon çalışmalarının, kurutma, fırın ve hangarları tesislerinin hızlandırılması gerekmektedir.
Hastalık ve zararlılarla mücadelede tarım ilaçlarının genelde bilgisizlik nedeniyle yanlış kullanımı sebebiyle (uygulanacak ilaç türü, dozu, uygulama adedi, tarzı ve döneminde yapılan hatalar) tütünde verim ve kaliteyi olumsuz etkilemektedir. Hatalı ilaç kullanımının yarattığı en büyük sorun tütün yapraklarında tarım ilacı kalıntısı (rezidü) sorunu olarak ortaya çıkmaktadır.
Ekonomi ve sağlık açısından önemi olan entegre mücadeleye ağırlık verilmelidir. Bu bilgileri üreticiye ulaştırmak ve bilinçlendirmek için yayın çalışmaları yapılmalıdır.

5. PAZARLAMA
Ülkemizde üretilen tütünün pazarlanması 2002 yılına kadar TEKEL ve tüccar aracılığıyla yapılmıştır. Bu yıla kadar tüccar, satın aldığı tütünü, yurt içinde kurulu özel sigara fabrikalarına pazarlamış veya yurtdışına satmıştır. Tekel ise hem destekleme alımı görevini yerine getirmiş hem de aldığı tütünü kendi fabrikalarında kullanmış ve ihracatını gerçekleştirmiştir.
9 Ocak 2002 tarih ve 24635 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel Müdürlüğünün Yeniden Yapılandırılması ile Tütün ve Tütün Mamullerinin Üretimine, İç ve Dış alım ve satımına, 4046 Sayılı Kanunda ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile ülkemizde yaprak tütün üretim, alım ve satımına ilişkin kurallar yeniden düzenlenmiştir.
4733 sayılı Kanun çerçevesinde Türkiye’de üretilen üretici tütünleri yazılı sözleşme esası veya açık artırma yöntemiyle pazarlanmaktadır.
5.1. Yazılı Sözleşme Esası Pazarlama
Üretici tütünlerinin yazılı sözleşme esasına göre alım satımı, Kurum tarafından tütün ticareti yetki belgesine sahip alıcıya bedeli karşılığında verilen Tütün Üretim ve Alım-Satım Sözleşmesine göre yapılır. Sözleşmeli üretim esasına göre üretilen tütünlerin fiyatları, tütün mamulleri üreticileri ve/veya temsilcileri arasında varılan anlaşmaya göre belirlenmektedir.
2002 yılından itibaren tütün üretim durumu aşağıdaki tabloda verilmektedir.
Tablo 6- Tütün Üretimi ve Ekici Sayısı
2001 Yılı 2002 Yılı 2003 Yılı Artış %
Ekici Adeti Kilo Ekici Adeti Kilo Ekici Adeti Kilo Ekici Adeti Kilo
EGE 246.168 92.346.033 193.691 104.190.508 145.407 95.977.650 -41 4
KARADENİZ 77.804 22.772.633 74.623 24.235.019 59.681 21.736.420 -23 -5
MARMARA 9228 3.202.667 8.588 2.311.763 5.327 2.218.846 -42 -31
DOĞU 23.928 3.756.209 23.182 4.454.789 22.165 4.333.000 -7 18
G.DOĞU 116.339 20.784.464 102.607 17.948.234 97.943 19.655.650 -16 -5
TOPLAM 473.461 142.862.006 402.691 153.140.313 330.523 144.021.566 -30 1
YABANCI TÜTÜN 4.368 7.012.000 3.191 6.380.289 3.236 4.185.835 -26 -40
GENEL TOPLAM 477.829 149.874.006 405.882 159.526.612 333.761 148.207.401 -30 -1


600.000 ailenin üretimde aktif rol aldığı, 1980’li yıllardan bugüne geldiğimizde, üretici aile sayısının çok azaldığını görmekteyiz. 4733 sayılı Tütün Yasası yürürlüğe girmeden önceki 2001 yılında 477.829 olan ekici sayısı, sözleşmeli tütün tarımının egemen olduğu son iki yılda % 43 azalarak 333.761’e inmiştir.
5.2. Açık Artırma Usulü Pazarlama
Yazılı sözleşme yapılarak üretilen tütünler dışında kalan üretici tütünleri, tütün satış merkezlerinde açık artırma yöntemiyle alınıp satılmaktadır.
4733 sayılı Kanunun genel ve 6’ncı madde gerekçelerinde sayılan “… Bu maddeyle tütün satışlarının tütün üreticisinin diğer dünya ülkelerinde olduğu gibi tütün satış merkezlerinde ve açık artırma yöntemiyle yapılması düzenlenmiştir. Bu şekilde tütün üreticilerine ürettikleri tütünü serbest piyasa kuralları gereğince ve tütünlerinin gerçek değerlerinin üzerinde satma imkanı sağlamakta ve üreticilerin daha kaliteli ürün üretmeleri teşvik edilmektedir….” Hükmüyle, bahsedilen hedefler doğrultusunda alım sisteminin açık arttırmalı modeline göre yapılanması gerekmektedir. Ancak; 2003 alım yılında ürünün tamamının sözleşmeli üretici modeline göre üretildiğini görmekteyiz. Ekiciler yasada var olmasına rağmen sözleşmesiz tütün üretimi yapma yoluna gitmemişlerdir. Üreticiler açısından bunun nedenleri ise şöyledir;
• Üreticiler bir önceki yıl (2002 yılı) sözleşmesiz ürettikleri tütünleri sözleşmeli üretim yapan üreticilerle aynı şartlarda satamamışlardır. Zira tüccarlar, sözleşme ile 148 milyon kiloluk tütün için alıcı-satıcı arasında akit yapmış, ayrıca sözleşmeli üreticilerin fazlalık tütünlerini açık artırmaya girmeden oldukça düşük fiyatlarda almışlardır. Bu nedenle alıcılar Açık Arttırmaya rağbet göstermemişlerdir.
• Ekicilerin baskısı ile hükümet, ekici elindeki tütünlerin alımı için TEKEL’i görevlendirmiş ancak, belirlenen fiyat, aynı kalitedeki sözleşmeli üretim yapan ekici tütününe
uygulanan fiyatın % 68 düşüğü olarak uygulanmıştır.Açık arttırma yöntemine esas üretim yapan ekiciler % 68 gelir kaybına uğramışlardır.
Tüm bu sebeplerin bir araya gelmesiyle üreticiler 2003 ürün yılında Açık Arttırmaya tabi sözleşmesiz üretim yapmamışlardır.
Sözleşmeli üretimin supabı olarak 4733 sayılı yasada yer alan Açık Artırma yöntemiyle tütün üretiminin yasadaki işlevini yerine getirebilmesi için aşağıda sıralayacağımız koşullar gerçekleşmeden, diğer bir deyimle, üretici sözleşmeli tütün tarımına alternatif olarak tercih ettiği sistem bütün unsurlarıyla birlikte fiiliyata geçmeden sadece tütün satış merkezlerinde açık artırma yöntemi ile alınıp satılmak üzere tütün üretimi yapması çok zor gözükmektedir.
• Tütün Yönetmeliğinin 13’üncü maddesinde sayılan kuruluşlar öncelikle yasal, mali, fiziki, kalifiyeli personel vb. yönlerden güçlendirilmelidir. (Zira gerçek ve tüzel kişiler bugün itibarıyla sahip oldukları imkanlarla tütün satış merkezi kurmaları ve işletmeleri mümkün görülmemektedir.)
• Alıcı firmaların yıllık talepleri doğrultusunda, ülke genelinde bölge ve menşeler itibarıyla üretim planlaması yapılarak, sözleşmeli tütün tarımına yönelik kota ile açık arttırmalı model için üretilecek tütünlere yönelik kota, Tütün Kurumu tarafından belirlenmelidir.
• Sistemin sağlıklı işletilmesi ve üretici gelirlerin de istikrarın sağlanması açısından açık artırmada alıcısı çıkmayan üretici tütünlerini belli bir bedelle satın alacak müdahil bir kurum/kuruluş (Devlet kredi destekli kooperatifler olabilir) tütün satış merkezleri ile birlikte faaliyete geçmelidir.


5.3. Dış Ticareti
5.3.1. Tütün İhracatı
Ülkemizden ihraç olunan yaprak tütünün miktarı yıllar itibariyle farklılık göstermektedir. Ülkemizde üretilen tütünün oriental tip tütün olması sebebiyle alıcı ülkeler tarafından diğer çeşitlerle harmanlanarak kullanılmaktadır. Türkiye’nin ihracat yaptığı ülkelerin başında yaklaşık %30’luk payı ile ABD gelmekte bu ülkeyi %38’lik payı ile Avrupa Birliği ülkeleri, %32’lik payı ise diğer ülkeler oluşturmaktadır.
Tablo 7- Türkiye’nin Tütün İhracatı
TEKEL ÖZEL SEKTÖR TOPLAM
Yıllar Miktar
(ton) Değer
(1000$) Miktar
(ton) Değer
(1000$) Miktar
(ton) Değer
(1000$)
2000 33,433 98,121 66,761 274,787 100,194 372,908
2001 41,892 113,086 53,808 227,308 95,700 340,394
2002 38,046 73,840 50,794 206,026 88,840 279,866
2003* - - - - 112,430 330,281
Kaynak: Tekel
*TAPDK

Türkiye’de üretilen tütünün her yıl ortalama %55’i ihracata konu olmakta ve küçümsenmeyecek miktarda ihracat geliri elde edilmektedir. 2002 yılında ise 88,840 tonluk tütün ihracatı karşılığında 279 milyon dolar, 2003 yılında 112,430 ton’luk tütün ihracatı karşılığında 330 milyon dolar ihracat geliri sağlanmıştır.
Tütün ihracatımızın %90-95’ini Ege tütünleri teşkil etmektedir. Ülkemiz, oriental tip kaliteli tütün yetiştiren ülkelerle dünya piyasalarında rekabet edebilmesi, yaprak tütünlerimizi alacak olan ülkelere tütünlerimizi sıkıntı çekmeden satabilmemiz için maliyet düşürücü, kaliteyi bozmadan birim alandan azami ekonomik verimin alınması sağlanmalıdır.
5.3.2. Tütün İthalatı
Dünya ithalatında %2,3 oranında yer alan ülkemizin oriental tip tütün ithalatına ihtiyacı yoktur. Ancak tüketicinin son yıllarda içim zevkinin amerikan blend sigaralara kayması nedeniyle 1990’lı yıllardan sonra tütün ithalatı yıldan yıla artış göstermiştir.


Tablo 8- Türkiye’nin Tütün İthalatı
Yıllar Miktar (ton) Değer (1000$)
1999 48,846 247,591
2000 62,195 308,183
2001 50,113 243,369
2002 55,750 278,750
2003* 54,666 273,331
Kaynak: Tekel , DİE
*TAPDK

Her ne kadar amerikan blended sigaraların harmanlarında ihtiyaç duyulan Virginia ve Burley tütünlerin üretimleri ülkemizde artarak devam etmekte ise bu üretim henüz ihtiyacı karşılamaktan çok uzaktır.


5.4. Fiyat Hareketleri
Tütün destekleme alım fiyatları 1999 seçimi hariç, seçim dönemlerinde hızla artırılmış ve genelde TEFE ve enflasyonla uyumlu olmuş ise de 1997 yılından bu yana hep enflasyonun gerisinde kalmıştır. Özellikle büyük krizlerin yaşandığı 1994 yılı ve 2001 yılında fiyat artışının enflasyona göre en az olduğu yıllardır.
Fiyatlar dolar bazında ise giderek azalmıştır. 1991 de 6,85 $/kg olan tütün fiyatı 2002 yılında 2,53 $/kg’a düşmüştür. Bu fiyatlar son 20 yıllık periyot göz önüne alındığında dolar bazında en düşük fiyatlardır. Ortalama fiyatların daha da düşük olduğunu düşünürsek, ekicinin reel olarak geriye gittiğini, hatta masrafını bile zor kurtardığını görmekteyiz. Nitekim, Sayın Cumhurbaşkanının Yeni Tütün Yasası’nın veto gerekçesinde de yer aldığı gibi, Türk tütünü benzeri oriental tütün üreten Yunanistan gibi ülkelere AB fonlarından
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
Kullanıcı profilini gör
serdar33
forum assubayı
forum assubayı


Mesaj Sayısı : 199
Kayıt tarihi : 13/02/09

MesajKonu: Geri: TÜRKİYE TARIM ÜRÜNLERİ RAPORU-TÜTÜN   C.tesi Şub. 14, 2009 12:33 am

sağlanan 3,6-6,9 dolar/kg. primle Avrupa fiyatlarının Türkiye fiyatlarının çok üzerinde olduğu anlaşılmaktadır.
4733 sayılı Kanunla beraber 2002 yılından itibaren devlet adına destekleme alımı uygulamasına son verilmiştir. AB ülkeleri, tütün üretilen alanın alternatif ürününün olmadığı ve tütün üretilmezse torağın terk edileceği ve düşük gelirli bölgelerin boşalacağını öne sürerek tütünü desteklemektedir. 2001 yılında Portekiz tütün üreticisine ortalama 2,7 EUR/kg yardım yapılmıştır. Bu bağlamda müzakere tarihi almak için uyum çalışmalarının hız kazanmasında AB Ortak Piyasa düzenlerine uyum’da en önemli kriterlerdendir. Tütün üretiminde Tütüne özgü bir destekleme politikası yeniden belirlenmelidir.

Tablo 9- Yıllar İtibari İle Tütün Fiyatları
Yıl Fiyat
(TL/Kg) % Artış Yıl Sonu
TEFE $ kuru Baş fiyat
($/kg)
1990 15.000 36 49 2.491,30 5.10
1991 35.100 134 59 5.120,74 6.85
1992 46.000 31 61 9.079,80 5.07
1993 71.000 54 60 17.663,56 4.01
1994 142.000 100 150 41.030,00 3.46
1995 250.000 66 76 63.981,00 3.91
1996 500,000 100 85 117.521,00 4.25
1997 900,000 80 91 233.350,00 3,86
1998 1,400,000 56 54 360.136,00 3,89
1999 1,750,000 25 63 574.816,00 3.04
2000 2,200,000 26 33 950.870,00 2.31
2001 3,000,000 36 89 1.345.000,00 2,23
2002* 4,296,000 43 35 1.655.000,00 2.59


6. ALTERNATİF ÜRÜN PROJESİ
2000 yılında hazırlık çalışmalarına başlanan alternatif ürün projesi 28 Kasım 2001 tarih ve 24597 sayılı Resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Tütün Üretiminden Vazgeçip Alternatif Ürün Yetiştiren Üreticilerin Desteklenmesine dair uygulama tebliği ile uygulanmaya başlanmıştır. İlk yıl başarısız olan proje devam etmektedir.
Proje ile Adıyaman, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Hakkari, Malatya, Mardin, Muş, Siirt ve Van olmak üzere 11 ilde 23,000 ha alanda tütün yerine alternatif ürünler yetiştirilmesi planlanmıştır. Tütün üretiminden vazgeçen üreticilere, bu alanlarda üretmeyi istedikleri ürünlerin girdilerini ve vazgeçme nedeniyle uğrayacakları kayıplarını karşılamak üzere destek verilmesi amaçlanmıştır.
2002 yılında projeye toplam 4778 kişinin müracaatı kabul edilmiş, 22.700 da alanda alternatif ürünler yetiştirmiş 4762 tütün üreticisine 1,8 milyon dolar ödeme yapılmıştır. Rakamlar göstermektedir ki 2002 yılında proje %10 başarı sağlayabilmiştir.
2003 yılı için ise alternatif ürün yetiştiren üreticilere dekara 80 dolar ödenmesi kararlaştırılmıştır. Tablodan da görüldüğü üzere 2003 yılında projeden faydalanmak üzere toplam 458 üretici başvurmuş durumdadır. 2003 yılı Alternatif Ürün Programı Uygulama tebliğdeki 2002 yılında tekelle sözleşme yapmış olma şartının aranması müracaatları sınırlandırmıştır.

Tablo 10- 2003 Yılı Başvuru Sayıları
İLLER BAŞVURAN ÇİFTÇİ SAYISI
Adıyaman 378
Batman Başvuru Yok
Bitlis 2
Diyarbakır 3
Hakkari Başvuru yok
Muş 2
Siirt 8
Malatya 65
Toplam 458

Tütün Kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte alternatif ürün projesinin uygulanacağı bölgede üretim kendiliğinden azalmıştır. Bölgede tütün pazarlamada tek yol Tekel alımlarıdır. Tekel alımlarında kota uygulanması bölgede üreticilerin üretimini kendiliğinden düşürmüştür. Tütün destekleme kapsamından çıkarılmış, tekel alımları sözleşme usulü ve kota sistemine dayandırılmış üstelik fiyatlarda geçmiş yıllara nazaran gittikçe düşmüştür. Bölgenin özelliğinden dolayı, tütün ekicileri toprak sahipleri değil genellikle araziyi kiralayanlardır. Destekleme sisteminin toprak mülkiyetine dayandırılması sonucu sıraladığımız nedenlerle tütün üretimi kendiliğinden azalmıştır.
Bu arada üreticilerimizin böyle bir projeden haberdar olmaması başvuruların az olmasına sebep olmuştur. Ancak bu yasa ile birlikte topraksız üretim yapan (kiracı, yarıcı, ortakçı) pek çok üretici üretimden koparılmış, şu an bölgede tarım işçisi olarak iş aramaktadır. Kanunda gerekli düzenlemeler yapılmazsa veya bu üreticiler tekrar tarıma bağlanmazsa tütün üretiminin asıl önemli olan sosyal boyutu tüm gerçeğiyle ortaya çıkacaktır.

7. TÜTÜN ÜRETİCİLERİNİN ÖRGÜTLENMESİ
Üreticilerin örgütlenmesi gelişmesi ülkelerde zorunlu bir koşul olarak ortaya çıkmasına rağmen Türkiye’de bu yapı kurulamamıştır. TEKEL’in devreden çıkması ve 4733 sayılı Tütün Yasası’nın yürürlüğe girmesinden sonra bu örgütlü yapı, tütün gibi monopol işleyen bir piyasa mekanizmasında olmazsa olmaz koşul haline gelmiştir.
Tütün üreticilerinin kooperatif kurarak, üye olmaları zorunlu hale getirmelidir.Bu kooperatifler bir üst birlik çatısında toplanmalıdır. Üretici kooperatiflerinin zorunlu olarak kurulması da yetmemeli, yönetmeliklerde değişiklikler yapılarak, itirazlarda üreticiyi temsilen taraf olması sağlanmalı, fiyat belirlenmesinde masanın bir tarafında oturmalı Tütün Kurumu ülke kotasını belirleyip, açık attırmada üretilecek tütünün kotasını tespit ettikten sonra Tütün Kurumu tarafından devredilen bu ürün kotasını ekici bazında dağıtmalı, açık arttırmada alıcısı çıkmayan tütünleri gelecek senenin kotasından düşerek satın almalı, bir sonraki sene alınan bu tütünleri piyasaya arz etmelidir.
Bu işlevleri zorunlu olmazsa kurulacak kooperatif ve üst birlik, üreticinin haklarını korumaktan yoksun, sadece tabelası olan bir kuruluş olacaktır. Zira yaprak tütün piyasası, alıcı sayısı sınırlı, yeni bir firmanın girebilmesi ihtimali olmayan, ayrıca birkaç çok uluslu firmanın güdümünde hareket etme zorunda olunan bir piyasadır. Gerçek üretici örgütlenmesi ancak bu şekilde tesis edilebilir.
Bu üst birliğin üst yapısı yasa ve tüzüklerle belirlendikten sonra alt yapısı, özelleştirilmesi mümkün olmayıp, ancak tasfiyesi gündeme gelecek olan Tekel Yaprak Tütün İşletmeleri Müessesesi bina, kalifiye personel ve birim olacaktır.
Üretici Kooperatifleri her mahalde kurulup, Üst Birliğini oluşturana kadar, bazı görevler, Ziraat Odaları tarafından üstlenilebilir.

8.SONUÇ VE ÖNERİLER
Ocak 2002’de yürürlüğe giren 4733 sayılı yasa çerçevesinde üretim ve pazarlaması yapılan tütünün, bu yeni yasayla birlikte üreticilerin karşılaştıkları sorunlar, sistemdeki aksaklıklar ve bunların giderilmesi için yapılaması gerekenler;
• AB adaylık yolunda müzakere tarihi almayı hedeflediğimiz 2005 yılından önce, müzakerlerde en sıkı pazarlıkların yapılacağı sektörlerden biri olan tarım sektörünün AB Ortak Tarım Politikası ve Ortak Piyasa Düzenlerine uyumda ulusal çıkarlarımız da gözeterek gerekli çalışmalar hız kazanmalıdır.
Bu yolda Tütün sektörü de hem üreticisi hem de pazarlayıcısı açısında yeni düzenlenmelere ihtiyacı bulunan sektördür. Her şeyin ötesinde tütün bizim için milli bir üründür ve milli bir politikaya ihtiyacı vardır.
• Sektörün sorunlarının çözümünde başlangıç noktası, 2002 Ocak ayında yürürlüğe giren 4733 sayılı Kanunun bir an önce ilgili tarafların görüşleri alınarak revize edilmesidir. 15 günde 15 kanun mantığında çıkarılan ve tüm itirazlara rağmen Türk Tütün Sektörünün sorunları çözmekten uzak bu kanun bir an önce revize edilmelidir.
• Pazarlamada yaşanan problemlerinde temeli üreticinin ekonomik anlamda bir örgüte sahip olmamasıdır. Bu bağlamda sözleşme şartları karşılıklı mutabakat sağlanarak değil (özellikle fiyat belirlemede, sınıflandırmada ve nevi tanımlarında) tüccar isteğine göre belirlenmektedir. Yapılması gereken ise üreticilerin kooperatif bünyesinde örgütlenmesini sağlamaktır. Tütün üreticilerinin kooperatif kurarak, üye olmaları zorunlu hale getirmelidir. Üretici kooperatifleri yönetmeliklerde değişiklikler yapılarak, itirazlarda ve fiyat belirlemede üreticiyi temsilen taraf olmalıdır.


Üreticilerin kooperatif bazında örgütlenmeleri ve sözleşmeleri bu kooperatif aracılığı ile yapmasında Ziraat Odaları ve TEKEL önderlik yapabilir.
• Tütün tüketim mutlaka yurt içi tütün üretimiyle sağlanmalıdır .
• Kanunla birlikte tütün satış yöntemlerinden birisi olan açık artırma yöntemi işlememektedir. 2003 üretim yılında üreticilerimiz sözleşmesiz üretim yapmamışlardır. Sözleşmeli üretimin supabı olarak 4733 sayılı yasada yer alan Açık Artırma yöntemi işler hale getirilmelidir.
• Açık artırma sisteminin işlerlik kazanabilmesi için öncelikle; Tütün Yönetmeliğinin 13’üncü maddesinde sayılan kuruluşlar (ziraat odaları, tütün tarım satış kooperatifleri, v.b) yasal, mali, fiziki, kalifiyeli personel vb. yönlerden güçlendirilmelidir.
• Sistemin sağlıklı işletilmesi ve üretici gelirlerin de istikrarın sağlanması açısından açık artırmada alıcısı çıkmayan üretici tütünlerini belli bir bedelle satın alacak müdahil bir kurum/kuruluş (Devlet kredi destekli kooperatifler olabilir) tütün satış merkezleri ile birlikte faaliyete geçmelidir. Alınan tütün bir sonraki sene üretim kotasından düşürülmelidir.
• Mevcut sistemde tütün sözleşmelerinde ihtilaflara karşı, itiraz mercinin daha hızlı çalışmalı ve itilafların çözümü daha kolay olmalıdır.
• Tütüne yönelik destekleme politikası belirlenmelidir.


TZO
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
Kullanıcı profilini gör
Sponsored content




MesajKonu: Geri: TÜRKİYE TARIM ÜRÜNLERİ RAPORU-TÜTÜN   Bugün 11:48 pm

Sayfa başına dön Aşağa gitmek
 
TÜRKİYE TARIM ÜRÜNLERİ RAPORU-TÜTÜN
Önceki başlık Sonraki başlık Sayfa başına dön 
1 sayfadaki 1 sayfası

Bu forumun müsaadesi var:Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz
MİLLİ BİRLİK HAREKETİ :: İlk kategoriniz :: TARIM-ÇİFTÇİ,ESNAF, SANAYİ-
Buraya geçin: